Skąd telefon wie, że dzwoni spam?

Telefon dzwoni, a na ekranie zamiast zwykłego numeru pojawia się komunikat „Podejrzenie spamu”, „Spam” albo „Możliwa próba oszustwa”. Skąd urządzenie wie, że właśnie ten numer może być niebezpieczny? Przecież nie ma przecież dostępu do rozmowy, zanim ją odbierzemy.

W rzeczywistości telefon może korzystać z kilku źródeł informacji. Analizowany jest między innymi numer telefonu, zgłoszenia innych użytkowników, wzorce połączeń oraz dane dostarczane przez operatora lub usługę identyfikacji połączeń. Dzięki temu system może ostrzec przed potencjalnie niechcianym połączeniem jeszcze zanim odbierzemy.

Telefon nie „podsłuchuje” rozmowy przed jej odebraniem

Pierwsze skojarzenie może być dość niepokojące. Skoro telefon wie, że połączenie może być spamem, być może analizuje to, co mówi osoba po drugiej stronie?

Nie. Ostrzeżenie pojawiające się przed odebraniem połączenia nie wymaga nagrywania rozmowy. System może ocenić numer na podstawie informacji, które są dostępne już w momencie nadejścia połączenia.

To trochę jak sprawdzanie adresu e-mail. Jeśli wiadomość przychodzi z adresu, który tysiące osób wcześniej oznaczyły jako podejrzany, system może wyświetlić ostrzeżenie, zanim jeszcze otworzymy wiadomość.

Skąd telefon zna podejrzane numery?

Jednym z najważniejszych źródeł są bazy numerów telefonów. Mogą być tworzone i aktualizowane przez operatorów, producentów urządzeń oraz dostawców usług identyfikujących połączenia.

Jeżeli z określonego numeru regularnie wykonywane są połączenia do bardzo dużej liczby osób, a odbiorcy często oznaczają je jako spam, numer może zostać uznany za podejrzany.

Nie oznacza to jednak, że każdy telefon prowadzi własną, ogromną bazę wszystkich numerów. Informacje mogą być dostarczane przez usługę działającą w systemie telefonu albo przez zewnętrzną aplikację.

Zgłoszenia użytkowników mają ogromne znaczenie

Wyobraźmy sobie sytuację, w której kilkaset osób odbiera połączenie z tego samego numeru i po chwili oznacza go jako spam.

Dla systemu jest to cenna informacja.

Pojedyncze zgłoszenie nie musi jeszcze niczego przesądzać. Jeżeli jednak podobne zgłoszenia powtarzają się wielokrotnie, numer może otrzymać odpowiednio wysokie oznaczenie ryzyka.

Właśnie dlatego czasami po odebraniu połączenia i zakończeniu rozmowy telefon pyta, czy numer był spamem. Użytkownik może w ten sposób pomóc w aktualizowaniu bazy.

Telefon może analizować sposób wykonywania połączeń

Sam numer to nie wszystko.

Systemy wykrywające spam mogą zwracać uwagę na wzorce połączeń. Jeżeli jeden numer wykonuje bardzo dużą liczbę połączeń w krótkim czasie, dzwoni do wielu różnych osób i zachowuje się podobnie do innych numerów wykorzystywanych wcześniej do spamu, może zostać uznany za podejrzany.

To ważne, ponieważ oszuści i firmy prowadzące masowe kampanie telefoniczne często korzystają z automatycznych systemów wybierających numery.

Jeśli urządzenie lub operator zauważy charakterystyczny schemat, może zareagować jeszcze zanim użytkownik odbierze połączenie.

Dlaczego czasami telefon oznacza normalny numer jako spam?

Systemy nie są nieomylne.

Może się zdarzyć, że prawidłowy numer zostanie błędnie oznaczony jako podejrzany. Przykładowo firma może wykonywać bardzo dużo połączeń do klientów. Z punktu widzenia algorytmu może to wyglądać podobnie do masowej kampanii spamowej.

Jeszcze inny problem pojawia się wtedy, gdy numer wcześniej należał do firmy prowadzącej telemarketing, a później został przydzielony innej osobie.

Numer telefonu może się zmienić, ale informacje przypisane do niego w różnych bazach nie zawsze aktualizują się natychmiast.

A co z połączeniami od oszustów?

Tutaj sprawa jest jeszcze bardziej skomplikowana. Oszuści mogą wykorzystywać spoofing, czyli podszywanie się pod inny numer telefonu.

W takiej sytuacji na ekranie może pojawić się numer, który wygląda znajomo albo nawet należy do prawdziwej instytucji. Sam numer nie musi więc wystarczyć do rozpoznania oszustwa.

Systemy telekomunikacyjne mogą jednak wykorzystywać dodatkowe informacje związane z połączeniem, a operatorzy mogą wykrywać charakterystyczne wzorce nadużyć.

To także powód, dla którego samo wyświetlenie polskiego numeru telefonu nie oznacza automatycznie, że osoba dzwoniąca rzeczywiście znajduje się w Polsce.

Skąd Android i iPhone mogą wiedzieć, że to spam?

Sposób działania zależy od konkretnego telefonu, systemu oraz usług, które zostały w nim włączone.

W urządzeniach z Androidem funkcje związane z identyfikacją połączeń i wykrywaniem spamu mogą korzystać z usług Google oraz danych zgromadzonych na podstawie zgłoszeń i identyfikacji numerów. W zależności od producenta telefonu dostępne mogą być również dodatkowe rozwiązania.

W przypadku iPhone’a system iOS również oferuje funkcje związane z identyfikacją i wyciszaniem połączeń uznawanych za niechciane. Użytkownik może dodatkowo korzystać z aplikacji przeznaczonych do rozpoznawania numerów.

Dlatego dwa telefony znajdujące się obok siebie mogą czasami wyświetlić zupełnie inne informacje dla tego samego numeru.

Czy telefon zna osobę, która do nas dzwoni?

Niekoniecznie.

Jeśli numer znajduje się w naszych kontaktach, telefon oczywiście może wyświetlić przypisaną do niego nazwę. W przypadku nieznanego numeru system identyfikujący połączenia może natomiast dysponować informacją, że numer jest związany na przykład z firmą albo został wcześniej zgłaszany jako spam.

To jednak nie oznacza, że telefon zna tożsamość osoby siedzącej po drugiej stronie.

Może po prostu wiedzieć, że z tego numeru często wykonywano określony rodzaj połączeń.

Dlaczego jeden numer może być oznaczony jako spam, a inny nie?

Decyduje o tym wiele czynników. Bazy danych są różne, użytkownicy korzystają z różnych aplikacji, a operatorzy mogą stosować własne systemy ochrony.

Do tego dochodzi czas.

Numer, który jeszcze rano nie był oznaczany jako podejrzany, po kilku godzinach może zacząć pojawiać się jako spam, jeśli system otrzyma dużą liczbę nowych zgłoszeń. Z drugiej strony błędne oznaczenie może zostać później usunięte.

Etykieta spamu nie jest więc wyrokiem. Jest ostrzeżeniem opartym na dostępnych informacjach.

Co zrobić, gdy telefon ostrzega przed spamem?

Najprostsza zasada jest bardzo praktyczna: nie podawaj przez telefon wrażliwych danych tylko dlatego, że rozmówca brzmi wiarygodnie.

Jeśli ktoś przedstawia się jako pracownik banku, urzędu albo innej instytucji i prosi o podanie hasła, kodu SMS, danych karty czy wykonanie przelewu, lepiej zakończyć rozmowę i samodzielnie skontaktować się z daną instytucją za pomocą oficjalnego numeru.

Nie trzeba też oddzwaniać na każdy nieznany numer. Jeżeli połączenie było ważne, dzwoniący często zostawi wiadomość, wyśle SMS albo skontaktuje się ponownie.

Telefon nie przewiduje przyszłości

To, że smartfon wyświetla komunikat „Spam”, może wyglądać trochę jak magia. W rzeczywistości za takim ostrzeżeniem stoją dane, statystyka i algorytmy.

System może wiedzieć, że dany numer był wielokrotnie zgłaszany. Może rozpoznawać nietypowy schemat połączeń albo korzystać z informacji dostarczanych przez operatora czy usługę identyfikacji numerów.

Nie oznacza to jednak stuprocentowej pewności. Telefon przewiduje, że połączenie może być spamem, na podstawie wcześniejszych informacji i charakterystycznych wzorców.

Dlatego warto traktować takie ostrzeżenie poważnie, ale jednocześnie pamiętać, że technologia może się pomylić. Najlepszą ochroną pozostaje ostrożność – szczególnie wtedy, gdy nieznana osoba próbuje wyłudzić dane, pieniądze lub nakłonić nas do wykonania nietypowej czynności.